Legalność

Zdecydowana większość wymienianych w sieciach P2P plików zawiera dane będące cudzą - artystów lub wydawców - własnością. Każde dzieło artystyczne chronione jest przez dwa podstawowe prawa autorskie:

- Niezbywalne prawa do autorstwa - powieść napisana przez danego autora zawsze będzie jego powieścią. Naruszenie tego prawa nazywamy plagiatem.

- Przekazanie wydawcom prawa majątkowe do utworu - z reguły autor sprzedaje wybranemu wydawcy prawa do publikowania jego dzieła. Naruszenie tego prawa nazywane jest bezprawnym kopiowaniem.

Międzynarodowe prawa autorskie

Za początek międzynarodowego prawa autorskiego przyjmuje się konwencję przyjętą w Bernie (1887r.), chroniła ona prawa autorskie na terenie wszystkich uznających ją państw. Twórca musiał jedynie w tym celu podpisać jedną umowę, która gwarantowała mu te same prawa w kilku państwach. Oprócz konwencji z Berna chroniąca prace literackie i artystyczne dziś podstawą międzynarodowych praw autorskich są:

- Przyjęte w Paryżu 24 lipca 1971 roku uniwersalne prawo autorskie (Universal Copyright Convention - UNC). Dokument dostępny jest tutaj

- Przyjęte na konferencji w Genewie 23 grudnia 1996 roku ustalenia dotyczące praw autorskich. Dokument dostępny jest tutaj

Podstawowym warunkiem ochrony dzieła przez międzynarodowe prawa autorskie jest jego zapisanie na którymś z chronionych przez to prawo nośników - taśmie filmowej, książce lub płycie CD.

Międzynarodowe prawo autorskie określa między innymi czas, przez jaki utwór jest przez nie chroniony - wynosi on 50 lat, licząc od daty śmierci autora. Chociaż poszczególne kraje mogą wydłużyć ten okres, nie może on być dłuższy niż okres przyjęty w kraju rodzinnym autora utworu.

W Polsce kwestie praw autorskich uregulowane zostały dopiero w 1994 roku. Przyjęta 4 lutego 1994 roku ustawa Ustawa o Prawie Autorskim i Prawach Pokrewnych z póĽniejszymi zmianami obowiązuje do dziś. Ustawa dostępna jest tutaj.

W roku 1998 do listy nośników, których powielanie zostało zakazane dołączone zostały umożliwiające przechowywanie (pliki) i przesyłanie (sieci, w tym Internet) media elektroniczne.

W 2003 roku w Kanadzie zalegalizowano kopiowanie plików multimedialnych w sieciach komputerowych, w tym w sieciach P2P. Nielegalne pozostało jedynie udostępnianie w sieciach bezprawnych kopii utworów.

Dzisiejsze, zdecentralizowane sieci P2P nie mogą zostać, tak jak Napster, po prostu wyłączone. Niemożliwe jest również oskarżenie firm czy osób zarządzających taką siecią, bo fizycznie takie osoby nie istnieją. Dlatego najnowsza strategia walki z piractwem polega na wyszukiwaniu udostępniających najwięcej plików użytkowników sieci P2P i oskarżaniu indywidualnych, znalezionych w ten sposób użytkowników sieci.

Jak to wszystko odnosi się do naszego kraju?

W 1994 roku powstał polski oddział BSA (Business Software Alliance), który ma na celu:

- Występowanie przed sądem w imieniu firm członkowskich.

- Stosowania środków prawnych mających na celu skuteczne egzekwowanie przestrzeganie prawa.

- Zbierania i analizowania informacji na temat naruszenia praw autorskich producentów oprogramowania.

- Popularyzacji idei legalności oprogramowania.

Kancelaria ta na podstawie otrzymywanych zgłoszeń kontroluje firmy, które nie przestrzegają prawa autorskiego. Kontrolowane są zarówno firmy handlujące oprogramowaniem firm członkowskich, jak i korzystające z niego.

EGZEKWOWANIE KAR

Pilnowanie, aby nikt nie łamał obowiązujących przepisów prawa to zadanie policji, a karanie winnych - prokuratury i sądu. Zanim jednak zostaniemy postawieni przed sądem, policjanci, ewentualnie w asyście ekspertów BSA, przyjdą przeszukać nam dom lub firmę.

Przeszukanie

Przeszukanie dokonuje się w celu znalezienia ewentualnych dowodów w sprawie. Prywatne mieszkania przeszukiwane są właściwie w dwóch sytuacjach:

- Jeżeli kupiliśmy nielegalne oprogramowanie w sprawdzonej niedawno firmie.

- Jeżeli ktoś przekonał odpowiednie organizacje (BSA, ZAIKS czy bezpośrednio prokuraturę), że zachodzi uzasadnione podejrzenie złamania przez nas prawa.

Upoważnieni do przeszukania są:

- Policjanci - nie muszą być umundurowani, muszą się jednak wylegitymować.

- Prokuratorzy.

- Celnicy.

- Funkcjonariusze ABW.

Zgodnie z artykułem 217 §3 kodeksu prawa karnego, jeśli przeszukanie nie jest prowadzone przez prokuratora, konieczne jest uzyskanie od niego nakazu. Możliwe jest jednak wydanie takiego nakazu „wstecz”, w ciągu siedmiu dni od daty przeszukania. Do przeprowadzenia przeszukania nie jest potrzebny wydany przez sąd lub prokuraturę nakaz.

Przed przystąpieniem do przeszukania osoba zainteresowana musi poznać cel przeszukania. Jeżeli w miejscu, które ma zostać przeszukane nie ma osób dorosłych, przeprowadzający je funkcjonariusze mają prawo dołączyć do przeszukania wskazaną przez siebie osobę i przeszukać pomieszczenie pod nieobecność zainteresowanego. Osoba zainteresowana ma oczywiście prawo towarzyszenia przy przeszukaniu, może również żądać obecności przy przeszukaniu osoby przez siebie wskazanej. Przeszukać mieszkanie można także pod nieobecność rodziców.

Prowadzący przeszukanie funkcjonariusze mają prawo do przeszukania zasobów naszego komputera. Jeżeli w trakcie przeszukania okaże się, że wymaga to uzyskania do zasobów zdalnego komputera znajdującego się w pomieszczeniu, które nie jest objęte postanowieniem o przeszukaniu, pomieszczenie to może zostać bez nakazu przeszukane. Przeszukana może zostać cała firma lub mieszkanie, nawet, jeżeli nakaz dotyczył wybranych pomieszczeń.

Jeżeli zasoby przeszukiwanego komputera zostały zaszyfrowane i dostęp do nich wymaga podania hasła lub klucza prywatnego, przeprowadzający przeszukanie mają prawo użycia narzędzi do łamania haseł. Jeśli funkcjonariusz zażąda od nas ujawnienia hasła lub klucza, to, pod groĽbą kary pieniężnej lub aresztu, jesteśmy zobowiązani do ich ujawnienia.

Zwolnieni z obowiązku ujawnienia haseł jesteśmy, jeśli:

- Występujemy w roli podejrzanego

- Występujemy w roli świadka, a udostępnienie haseł narazić nas lub osobę najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub wykroczenie.

Zabezpieczenie dowodów.

Celem przeszukania jest zebranie dowodów popełnienia przestępstwa. Dowody te muszą zostać zabezpieczone. W przypadku znalezienia nielegalnego oprogramowania należy liczyć się z utratą całego komputera. Uzasadnieniem decyzji o zabraniu całego komputera, a nie tylko dysku/dysków twardego są artykuły: 267, 268 §2, 269, 278 §2, 291, 292, 293, 303 kodeksu karnego, na mocy, których dowody przestępstwa muszą zostać zabezpieczone, a sąd ma prawo orzec przepadek narzędzia przestępstwa na poczet przyszłej kary lub grzywny. A komputer stanowi funkcjonalną całość - niemożliwe jest popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa komputerowego jedynie przy pomocy twardego dysku. Komputer jako narzędzie służące do popełnienia przestępstwa przepada, a nam zostaje jedynie podpisanie odpowiedniego protokołu.

Kara

Zdecydowana większość spraw o naruszenie praw autorskich kończy się ugodą. Kwota ugody zależy od liczby nielegalnych kopii - skala przestępstwa - i waha się od kilkuset do kilkunastu tysięcy złotych. O wiele surowiej karane jest czerpanie korzyści z bezprawnego kopiowania cudzej własności - sprzedawanie nielegalnych kopii programów, filmów. W przypadku nieświadomego piractwa kwota ugody będzie mniej więcej dwukrotną wartością nielegalnego oprogramowania, w przypadku udowodnienia nam świadomego piractwa - trzykrotną. W obu przypadkach zostanie ona powiększona o oszacowane zyski, jakie osiągnęliśmy z przestępstwa.

----------------